history

2000

Moussem start in 2000 als een breed participatief lokaal cultureel project met even heldere als ambitieuze doelen. Het wil de Marokkaanse cultuur, die op dat moment gereduceerd wordt tot louter oppervlakkige verschijningsvormen, in al haar rijkdom ontsluiten. Stereotiepen moeten plaatsmaken voor een verhaal dat vertrekt vanuit inhoud, gecreëerd door kunstenaars gelieerd aan Noord-Afrika of het Midden-Oosten. Onder de naam ‘Moussem festival’ werken vrienden, families, vrijwilligers en allerlei organisaties aan een toegankelijk programma van poëzie, film, muziek, beeldende kunst en literatuur.

Van 2003 tot 2007 resideert Moussem bij CC Berchem (later c o r s o). Uit diezelfde periode stamt ook de start van een langdurige samenwerking met BOZAR, met dezelfde ambities en outcomes: het uitdagen van de canon, en het publiek van cultuurhuizen de diverse stedelijke realiteit laten weerspiegelen. Zonder meer historisch was ook de tentoonstelling Zonder Titel in het M HKA (2007), waarbij voor de allereerste keer in de geschiedenis van deze Vlaamse instelling werk van Noord-Afrikaanse hedendaagse kunstenaars getoond en erna aangekocht werd voor de vaste collectie.

2008

Moussem wordt door de Vlaamse Gemeenschap erkend als een kunstcentrum met (inter)nationale activiteiten, zonder eigen huis – nomadisch dus. Met die erkenning waaiert de werking van Moussem uit naar het Vlaamse en Europese kunstenveld, met internationale (co-)producties en samenwerkingen in theater, literatuur, en muziek. Overheen alle activiteiten blijven de Arabische wereld en de betrekking tot de diaspora in Vlaanderen een artistieke leiddraad, net als het zoeken naar nieuwe vormen van maken en cureren doorheen formats als Moussem Club, de Vlaams-Marokkaanse schrijverskaravaan, meertalige Arabische literaire salons, familiedagen, of de ‘Nuff said-avonden (2008-2010) waar zowel vrijwilligers, ervaren professionelen, of jonge beginnende artiesten hun werk konden brengen binnen literatuur, muziek, video en stand up comedy.

2011

Moussem zet verschillende jaarlijkse concertformats op zoals Sufi Night en Moussem Sounds, en thematische reeksen zoals Tarab of Qanun Dialogue. Ze introduceren nieuwe artiesten en muziekstijlen in de Vlaamse en Brusselse muziekscènes en tonen zo de diversiteit aan niet-westerse, hedendaagse muziekexpressies buiten het geijkte circuit – wat veel aansluiting vindt bij de verschillende diaspora’s.
Met het project moussem.eu exporteert Moussem haar visie buiten de landsgrenzen, in samenwerking met internationale partners. Het project kent een grote output: internationale producties en premières op verschillende Europese podia, tournees van Den Haag tot Belgrado.
Tegelijkertijd blijft Moussem geworteld als burgerplatform in Antwerpen, dat jong en oud betrekt bij filmvertoningen, concerten, performances, workshops en poëzielezingen doorheen verschillende Moussem Festivals. Het tweemaandelijks jongerenevenement met de naam Boom Boom Pow (2010-2013) programmeerde rap-, hiphop-, slam poetry, en urban dance optredens ; met De Deugdzame Stad organiseert Moussem tussen 2013-2014 een serie van gespreksavonden over het samenleven in de stad met haar verschillende gemeenschappen en overtuigingen – op het programma staan filosofen, jongeren en regisseurs.

2014

Na bijna vijftien boeiende jaren in Antwerpen wordt de lokroep van Brussel uiteindelijk te sterk: sinds 2014 opereert Moussem vanuit de Europese hoofdstad. Overheen de jaren is een steeds groeiend netwerk aan kunstenaars, programmatoren en andere sleutelfiguren uit het culturele veld binnen en buiten België aangelegd. Moussem bouwde een doordacht ondersteuningsbeleid op voor kunstenaars en blijft tegelijkertijd zoeken naar dynamische presentatievormen voor een breed publiek.

2016

Vanuit de vaststelling dat steden overal ter wereld de motor van vernieuwing zijn, start Moussem het multidisciplinaire festival Moussem Cities in Brussel. De eerste editie is een samenwerking met Bozar en met het Huis van Culturen en Sociale Samenhang in Sint-Jans-Molenbeek. Tunis wordt naar Brussel uitgenodigd. De Tunesische kunstenaars getuigen na de ‘Jasmijn-revolutie’ van de stand van zaken van de democratie in hun land. Tunis luidt daarmee een eerste reeks stedelijke culturele verkenningen en ontmoetingen in, waarbij de context van een wereldstad wordt aangegrepen om met vaste en wisselende Brusselse partners een licht te werpen op een artistieke scène. De daaropvolgende edities van Moussem Cities brengen Beirut (2017), Casablanca (2018), Damascus (2019), Algiers (2020), Dakar (2022), Teheran (2023) en Istanbul (2025) naar Brussel.

2018

Moussem ontvangt de Vlaamse Cultuurprijs, de Ultima voor Podiumkunsten. Met M HKA en Mu.Zee werd de samenwerking Moussem Collection opgezet, gedreven door vragen over de koloniale roofkunst, de macht van kunstinstellingen, en representatie in de canon voor de toekomst. Expo’s van kunstenaars werden gekoppeld aan de aankoop van hun werk voor de permanente collectie, voortbouwend op het project Zonder titel uit 2007.

2019

Na een aantal jaren vanuit de Ravenstein Galerij nomadisch te opereren krijgt Moussem een permanente vestiging in Anderlecht. [AP6.1]Binnen de werking is er tevens aandacht voor de diverse stedelijke jeugd. Zo realiseert Moussem samen met verschillende partners jeugdtheaterproducties, omdat er ook in het jeugdtheater een noodzaak is aan nieuwe inhouden en rolmodellen. Met Moussem Repertoire introduceert Moussem Arabische theaterteksten in het Nederlandstalige podiumveld door deze te vertalen en uit te geven in het Nederlands. De reeks Islam en kritisch denken brengt de diversiteitaan kritische stemmen binnen de islam onder de aandacht.

2020

De focus van Moussem verschuift van de SWANA-regio naar de hyperdiverse realiteit van Brussel. De werking richt zich niet langer op kunstenaars en inhouden ‘met openheid of een link naar de Arabische wereld’. We focussen op een inhoudelijke internationale uitwisseling maar benaderen deze vanuit de grootstedelijke context van Brussel, Vlaanderen en België. De samenstelling van de stad met de verschillende diaspora ’s is het startpunt in het denken over die uitwisseling en keuze voor kunstenaars en inhoudelijke thematieken. Dat vertaalt zich onder meer in een werking gericht op ontwikkeling, productie en presentatie van beeldende kunsten en podiumkunsten. Vanuit een sterk uitgebouwde residentiewerking en langdurige partnerschappen met (inter)nationale kunsthuizen investeert Moussem in de structurele ontwikkeling van kunstenaars en hun werk.

2024

Globale mobiliteit – banden met migratie en de wereldwijde diaspora, in het bijzonder die van de Maghreb – zit in het DNA van Moussem. Vijftien jaar na de tentoonstelling RENCONTRE, in samenwerking met M HKA in Rabat, wordt Moussem Belgica – Transnational Storieszowel in Tanger als Oujda gepresenteerd en dat naar aanleiding van de zestigste verjaardag van de arbeidsmigratieovereenkomst tussen België en Marokko. Moussem kiest voor transnationale verhalen en presentatieplekken in de twee historisch belangrijkste migratieregio’s in Marokko. Het programma bestaat uit beeldende kunst, literatuur en film van kunstenaars met Marokkaanse transnationale roots. In beide steden worden naast de presentaties, ontmoetingen en gesprekken georganiseerd.

2025

Moussem in beweging: de eigen werk- en residentieplek wordt grondig gerenoveerd en uitgebreid. Het Gents Architectenbureau Studio Moto tekenen voor het ontwerp en de Brusselse Bauclub staat in voor de uitvoering. Tijdens de verbouwingen wordt Moussems artistieke werking in al haar facetten verdeeld over twee verschillende locaties: nomadisch zetten we onze interculturele en verbindende rol verder, letterlijk tussen centrum en periferie van het Brusselse kunstenlandschap. In 2025 vloeit uit gemeenschapsactiviteiten rond Moussem Cities Istanbul ook het project Communities, dat vanaf dan een vast onderdeel uitmaakt van de werking.