Tand des Tijds

In zijn nieuwste theatermonoloog Tand des Tijds richt regisseur en acteur Tim Natens zich op de figuur van Gerard Soete, de Belgische koloniale politiecommissaris die in 1961 de opdracht kreeg het lichaam van de geëxecuteerde Congolese premier Patrice Lumumba te laten verdwijnen.

Soete loste het lichaam van Lumumba op in zuur en hield enkele snijtanden bij als privésouvenirs, twee koloniale trofeeën: een lugubere daad waarvan Natens de symbolische, historische en politieke lading ontrafelt door volledig in de huid te kruipen van de koloniale politie-inspecteur. Overgeleverd aan zijn relaas wordt het publiek meegesleept in een troeblerend vraagstuk over waarheid en verantwoordelijkheid: is het feitenrapportage, of is alles eigenlijk verzonnen? Die twee tanden, “heb ik ze? Of heb ik ze niet? Als ik nog iets heb, zit het dan hier?”

Door gestalte te geven aan de politiecommissaris – zijn paternalisme, zijn paranoïa, de perverse koloniale narratieven die hij koestert, maar ook zijn pijnlijke familieverleden – gaat dit stuk op een onverschrokken manier naar het hart van complexe vragen over medeplichtigheid, reparatie, en schuld. Tand des Tijds neemt het web van verhalen rond de moord van Lumumba als onderwerp, en stelt tegelijkertijd de verhullende werking van geschiedschrijving aan de kaak door Lumumba’s executie te enscèneren voor wat ze is: berekend koloniaal geweld.

Wouter Hillaert in zijn recensie over Tand Des Tijds in pzazz:

• “Dat maakt van deze monoloog een indringend werk, dat tegen de stroom ingaat. Artistiek kiest Tim Natens voor een theatrale en psychologiserende aanpak die je steeds minder ziet in deze tijden van persoonlijke performance en relativerend metatheater. Anders dan veel andere makers nu doen, kruipt hij volledig in de huid van zijn verdachte verteller. Rasacteur als hij is, maakt hij die klassieke transformatie ook helemaal waar. Tegelijk valt deze creatie op door haar morele onvervaardheid. Zonder veel complexen weet ze het beste van zowel witte als zwarte voorstellingen over Congo in zich te verenigen. Ook al is het een solo, er spreekt niet één stem uit. Er zingt een heel koor in mee. Precies zo hoop je dat ‘Tand des Tijds’ ook nog voor zoveel meer publieken mag spelen. Dit tandengeknars van de geschiedenis is het absoluut waard.”

Om de draagwijdte van dit indringende stuk over het Belgische heden-verleden te verbreden, is Tand des tijds in oktober 2025 vertaald naar het Frans door Isabelle Grynberg, die al sinds 2005 gespecialiseerd is in het vertalen van theatertekst. Naast de originele, Nederlandstalige versie zal het stuk onder de titel La Dent Dure dus eveneens gespeeld worden in het Frans, of in het Nederlands met Franse boventitels.